Adres : -
Telefon : -
E-Posta : -
Üyelik Tarihi : 11 Temmuz 2013

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği*
(*11/02/2004 tarih ve 25370 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, işyerinde iş araç ve gereçlerinin kullan ımı ile ilgili sağlık ve
güvenlik yönünden uyulması gerekli asgari şartları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm i şyerlerini
kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine göre düzenlenmi ştir.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
İş ekipmanı : İşin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet ve tesisi,
İş ekipmanının kullanımı : İş ekipmanının çalıştırılması, durdurulması, kullanılması, taşınması, tamiri,
tadili, bakımı, hizmete sunulması ve temizlenmesi gibi iş ekipmanı ile ilgili her türlü faaliyeti,
Tehlikeli bölge : Kişilerin sağlık ve güvenlik yönünden riske maruz kalabileceği, iş ekipmanında veya
çevresinde bulunan bölgeyi,
Maruz kişi : Tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişiyi,
Operatör : İş ekipmanını kullanma görevi verilen işçi veya işçileri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenlerin Yükümlülükleri
Genel Yükümlülükler
Madde 5 — İşveren, işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın
işçilerin sağlık ve güvenliğine zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri alacakt ır.
İşveren:
a) İş ekipmanını seçerken işyerindeki özel çalışma şartlarını, sağlık ve güvenlik yönünden tehlikeleri göz
önünde bulundurarak, bu ekipman ın kullanımının ek bir tehlike oluşturmamasına dikkat edecektir.
b) İş ekipmanının, çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tamamen tehlikesiz olması sağlanamıyorsa,
riski en aza indirecek uygun önlemleri alacakt ır.
İş Ekipmanları ile İlgili Kurallar
Madde 6 — İşyerlerinde kullanılan iş ekipmanları ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulacaktır:
a) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi hükmü sakl ı kalmak kaydıyla, işveren;
1) Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra işyerinde ilk defa kullanılacak iş ekipmanının bu
Yönetmeliğin Ek-I’inde belirlenen asgari gereklere uygun olmas ını sağlayacaktır.
2) Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte işyerinde kullanılmakta olan iş ekipmanı bu tarihten itibaren 6
(altı) ay içinde Ek-I’de belirtilen asgari gereklere uygun hale getirilecektir.
b) İşveren, iş ekipmanının kullanımı süresince, yeterli bakımını yaptırarak bu maddenin (a) bendinde
belirtilen hususlara uygun durumda olmas ı için gerekli önlemleri alacakt ır.
İşveren, işyerinde kullanılan iş ekipmanının, Ek-II’de belirtilen hususlara uygun güvenlik düzeyinde
olmasını sağlayacaktır.
İş Ekipmanının Kontrolü
Madde 7 — İşyerinde kullanılan iş ekipmanının kontrolü ile ilgili a şağıdaki hususlara uyulacaktır:
a) İş ekipmanının güvenliğinin kurulma şartlarına bağlı olduğu durumlarda, ekipman ın kurulmasından
sonra ve ilk defa kullanılmadan önce ve her yer değişikliğinde uzman kişiler tarafından kontrolü yapılacak,
doğru kurulduğu ve güvenli şekilde çalıştığını gösteren belge düzenlenecektir.
b) İşverence, arızaya sebep olabilecek etkilere maruz kalarak tehlike yaratabilecek iş ekipmanının;
1) Uzman kişilerce periyodik kontrollerini ve gerektiğinde testlerinin yapılması,
2) Çalışma şeklinde değişiklikler, kazalar, doğal olaylar veya ekipmanın uzun süre kullan ılmaması gibi iş
ekipmanındaki güvenliğin bozulmasına neden olabilecek durumlardan sonra, ar ızanın zamanında belirlenip
giderilmesi ve sağlık ve güvenlik koşullarının korunması için uzman ki şilerce gerekli kontrollerin yapılması,
sağlanacaktır.
c) Kontrol sonuçları kayıt altına alınacak, yetkililerin her istediğinde gösterilmek üzere uygun şekilde
saklanacaktır.
İş ekipmanı işletme dışında kullanıldığında, yapılan son kontrol ile ilgili belge de ekipmanla birlikte
bulunacaktır.
Hangi tür iş ekipmanlarının kontrollere tabi tutulacağı, kontrollerin kimler taraf ından ve hangi sıklıkla ve
hangi şartlar altında yapılacağı ile kontrol sonucu düzenlenecek belgelerle ilgili usul ve esaslar Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenecektir.
Özel Risk Taşıyan İş Ekipmanı
Madde 8 — İşçilerin sağlık ve güvenliği yönünden, özel risk taşıyan iş ekipmanlarının kullanılmasında
aşağıdaki önlemler alınacaktır.
a) İş ekipmanı, sadece o ekipmanı kullanmak üzere görevlendirilen ehil ki şilerce kullanılacaktır.
b) İş ekipmanlarının tamiri, tadili, kontrol ve bak ımı, bu işleri yapmakla görevlendirilen uzman ki şilerce
yapılacaktır.
İş Sağlığı ve Ergonomi
Madde 9 — Asgari sağlık ve güvenlik gereklerinin uygulanmasında, işçilerin iş ekipmanı kullanımı
sırasındaki duruş pozisyonları ve çalışma şekilleri ile ergonomi prensipleri işverence tam olarak dikkate
alınacaktır.
İşçilerin Bilgilendirilmesi
Madde 10 — 9/12/2003 tarihli ve 25311 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi hükmü sakl ı kalmak kaydıyla, işveren, iş ekipmanları ve bunların kullanımına
ilişkin olarak işçilerin bilgilendirilmesinde a şağıda belirtilen hususlara uymakla yükümlüdür:
a) İşçilere kullandıkları iş ekipmanı ve kullanımına ilişkin yeterli bilgi ve uygun olması halinde yazılı
talimat verilecektir. Bu talimat, üretici taraf ından ekipmanla birlikte verilen kullan ım kılavuzu dikkate alınarak
hazırlanacaktır.
b) Bu bilgiler ve yazılı talimatlar en az;
1) İş ekipmanının kullanım koşulları,
2) İş ekipmanında öngörülen anormal durumlar,
3) İş ekipmanının önceki kullanım deneyiminden elde edilen sonuçlar,
ile ilgili bilgileri içerecektir.
İşçiler, kendileri kullanmasalar bile çal ışma alanında veya işyerinde bulunan iş ekipmanlarının kendilerini
etkileyebilecek tehlikelerinden ve iş ekipmanı üzerinde yapılacak değişikliklerden kaynaklanabilecek
tehlikelerden haberdar edilecektir.
c) Bu bilgiler ve yazılı talimatlar, ilgili i şçilerin anlayabileceği şekilde olacaktır.
İşçilerin Eğitimi
Madde 11 — İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 12 nci maddesi hükmü sakl ı kalmak kaydıyla
işverence:
a) İş ekipmanını kullanmakla görevli işçilere, bunların kullanımından kaynaklanabilecek riskler ve
bunlardan kaçınma yollarını da içeren yeterli eğitim verilecektir.
b) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen, i ş ekipmanlarının tamiri, tadili, kontrol ve
bakımı konularında çalışanlara, yeterli özel eğitim verilecektir.
İşçilerin Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması
Madde 12 — İşveren, bu Yönetmelik ve eklerinde belirtilen konularda İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliğinin 11 inci maddesine uygun olarak i şçilerin veya temsilcilerinin görüşlerini alacak ve katılımlarını
sağlayacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı, Yürürlük ve Yürütme
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 13 — Bu Yönetmelik 30/12/1989 tarihli ve 89/655/EEC sayılı, 5/12/1995 tarihli ve 95/63/EC
sayılı, 27/6/2001 tarihli ve 2001/45/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifleri esas alınarak haz ırlanmıştır.
Uygulama
Madde 14 — Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile 4 üncü
maddede tanımlanan iş ekipmanlarının kullanımında, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümleri de
uygulanır.
Yürürlük
Madde 15 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 16 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
EK – I
İŞ EKİPMANINDA BULUNACAK ASGARİ GEREKLER
1. Genel hususlar
Bu ekte belirtilen hususlar, bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ve söz konusu ekipmanda bunlara
karşılık gelen riskin bulunduğu durumlarda uygulanır.
Bu ekte belirtilen asgari gerekler, yeni iş ekipmanlarında aranacak temel gereklerdir. Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihte kullan ılmakta olan iş ekipmanlarında bu gerekler mümkün olduğunca uygulanır.
2. İş ekipmanlarında bulunacak asgari genel gerekler
2.1 İş ekipmanında bulunan ve güvenliği etkileyen kumanda cihazlar ı açıkça görülebilir ve tanınabilir
özellikte olacak ve gerektiğinde uygun şekilde işaretlenecektir.
Kumanda cihazları zorunlu haller d ışında, tehlikeli bölgenin d ışına yerleştirilecek ve bunların kullanımı ek
bir tehlike oluşturmayacaktır. Kumanda cihazlar ı, istem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmayacaktır.
Operatör, ana kumanda yerinden tehlike bölgesinde herhangi bir kimsenin bulunmad ığından emin
olabilmelidir. Bu mümkün değilse makine çalışmaya başlamadan önce otomatik olarak devreye girecek sesli ve
ışıklı ikaz sistemi bulunacaktır.
İş ekipmanının çalıştırılması veya durdurulması sırasında doğabilecek tehlikelere maruz kalan i şçilerin bu
tehlikelerden korunabilmeleri için yeterli zaman ve imkan ı olmalıdır.
Kumanda sistemleri güvenli olmalıdır. Bunlarda meydana gelebilecek herhangi bir hasar veya kırılma
tehlikeli bir duruma neden olmamal ıdır. Kontrol sistemleri güvenli olacak ve planlanan kullan ım şartlarında
olabilecek arıza, bozulma veya herhangi bir zorlanma göz önüne al ınarak uygun nitelikte seçilecektir.
2.2 İş ekipmanlarının çalıştırılması, bu amaç için yapılmış kumandaların ancak bilerek ve isteyerek
kullanılması ile sağlanacaktır.
Bu kural, işçiler için tehlike oluşturmadığı sürece;
- Her hangi bir sebeple ekipmanın durmasından sonra tekrar çal ıştırılmasında,
- Hız, basınç gibi çalışma şartlarında önemli değişiklikler yapılırken de,
uygulanacaktır.
Bu kural otomatik çalışan iş ekipmanının normal çalışma programının devamı süresindeki tekrar harekete
geçme veya çalışma şartlarındaki değişikler için uygulanmaz.
2.3 Bütün iş ekipmanlarında, ekipmanı tümüyle ve güvenli bir şekilde durdurabilecek bir sistem
bulunacaktır. Her bir çalışma yerinde, tehlikenin durumuna göre, i ş ekipmanının tamamını veya bir kısmını
durdurabilecek ve bu ekipmanın güvenli bir durumda kalmas ını sağlayacak kumanda sistemi bulunacaktır. İş
ekipmanlarının durdurma sistemleri, çal ıştırma sistemlerine göre öncelikli olacaktır. İş ekipmanı veya tehlikeli
kısımları durdurulduğunda, bunları harekete geçiren enerji de kesilmiş olacaktır.
2.4 İş ekipmanının tehlikesi ve normal durma süresinin gerektirmesi halinde i ş ekipmanında acil durdurma
sistemi bulunacaktır.
2.5 Parça fırlaması veya düşmesi riski taşıyan iş ekipmanları, bu riskleri ortadan kald ıracak uygun
güvenlik tertibatı ile donatılacaktır.
Gaz, buhar, sıvı veya toz çıkarma tehlikesi olan iş ekipmanları, bunları kaynağında tutacak ve/veya
çekecek uygun sistemlerle donatılacaktır.
2.6 İşçilerin sağlığı ve güvenliği açısından gerekiyorsa, iş ekipmanı ve parçaları uygun yöntemlerle
sabitlenecektir.
2.7 İşçilerin sağlık ve güvenliği açısından önemli bir tehlike olu şturabilecek, iş ekipmanının parçalarının
kırılması, kopması veya dağılması riskine karşı uygun koruma önlemleri alınacaktır.
2.8 İş ekipmanının hareketli parçalar ıyla mekanik temas riskinin kazaya yol açabileceği hallerde; iş
ekipmanı, tehlikeli bölgeye ulaşmayı önleyecek veya bu bölgeye ulaşılmadan önce hareketli parçalar ın
durdurulmasını sağlayacak uygun koruyucular veya koruma donanımı ile donatılacaktır.
Koruyucular ve koruma donanımı:
- Sağlam yapıda olacak,
- İlave tehlike yaratmayacak,
- Kolayca yerinden çıkarılmayacak veya etkisiz hale getirilemeyecek şekilde olacak,
- Tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta bulunacak,
- Ekipmanın operasyon noktalarının görülmesini gereğinden fazla kısıtlamayacak,
- Sadece işlem yapılan alana giri şi kısıtlayacak, bunlar çıkarılmadan parça tak ılması, sökülmesi ve bakım
için gerekli işlemlerin yapılması mümkün olacaktır.
2.9 İş ekipmanının çalışılan veya bakımı yapılan bölge ve operasyon noktaları, yapılacak işleme uygun
şekilde aydınlatılacaktır.
2.10 İş ekipmanının yüksek veya çok düşük sıcaklıktaki parçaları, işçilerin teması veya yaklaşması riskine
karşı korunacaktır.
2.11 İş ekipmanına ait ikaz donan ımları kolay algılanır ve anlaşılır olacaktır.
2.12 İş ekipmanı sadece tasarım ve imalat amacına uygun işlerde ve şartlarda kullan ılacaktır.
2.13 İş ekipmanının bakım işleri, ancak ekipman kapal ı iken yapılabilecektir. Bunun mümkün olmadığı
hallerde, bakım işleri yürütülürken gerekli önlemler al ınacak veya bu işlerin tehlike bölgesi dışında yapılması
sağlanacaktır.
Bakım defteri bulunan makinalarda bak ımla ilgili işlemler günü gününe bu deftere işlenecektir.
2.14 İş ekipmanlarının enerji kaynaklarını kesecek araç ve gereçler kolayca görülebilir ve tanınabilir
olacaktır. Ekipmanın enerji kaynaklarına yeniden bağlanması işçiler için tehlike yaratmayacaktır.
2.15 İş ekipmanlarında, işçilerin güvenliğinin sağlanmasında esas olan ikaz ve işaretler bulunacaktır.
2.16 İşçilerin üretim, bakım ve ayar işlemleri yapacakları yerlere güvenli bir şekilde ulaşabilmeleri ve
orada güvenli bir şekilde çalışabilmeleri için uygun şartlar sağlanacaktır.
2.17 Bütün iş ekipmanı, ekipmanın aşırı ısınması veya yanmasına veya ekipmandan gaz, toz, sıvı, buhar
veya üretilen, kullanılan veya depolanan diğer maddelerin yayılması riskine karşı işçilerin korunmasına uygun
olacaktır.
2.18 Bütün iş ekipmanı, ekipmanın veya ekipmanda üretilen, kullanılan veya depolanan maddelerin
patlama riskini önleyecek özellikte olacaktır.
2.19 Bütün iş ekipmanı, işçilerin doğrudan veya dolaylı olarak elektrikle temas riskinden korunmas ına
uygun olacaktır.
3. Özel tipteki i ş ekipmanında bulunacak asgari ek gerekler
3.1. Kendinden hareketli veya bir başka araç vasıtasıyla hareket edebilen iş ekipmanları için asgari
gerekler;
3.1.1. Üzerinde işçi bulunan iş ekipmanı, ekipmanın bir yerden bir yere götürülmesi sırasında tekerleklere
veya paletlere takılma veya temas etme riski de dahil işçiler için oluşacak bütün riskleri azaltacak şekilde uygun
sistemlerle donatılacaktır.
3.1.2. İş ekipmanının çekicisi ile çekilen ekipman veya aksesuarları ya da yedekte çekilen herhangi bir
nesnenin, birbirine çarpma veya sıkışma riskinin bulunduğu durumlarda, bu ekipmanlar çarpma ve s ıkışmayı
önleyecek koruyucularla donatılacaktır.
Çarpma veya sıkışma riski önlenemiyorsa, işçilerin olumsuz etkilenmemesi için gerekli önlemler
alınacaktır.
3.1.3. İş ekipmanının hareketli kısımları arasında enerji aktarımını sağlayan kısımların yere teması
nedeniyle hasar görmesi veya kirlenmesine karşı önlem alınacaktır.
3.1.4. Üzerinde işçi bulunan hareketli i ş ekipmanı, normal çalışma koşullarında devrilme riskine kar şı;
- Cihaz bir çeyrekten (90 derecelik açı) fazla dönmeyecek şekilde yapılmış olacak veya
- Bir çeyrekten fazla dönüyorsa, üzerinde bulunan işçinin etrafında yeterli açıklık bulunacak veya
- Aynı etkiyi sağlayacak başka sistem olacaktır.
Bu koruyucu yapılar iş ekipmanının kendi parçası olabilecektir.
Çalışma sırasında iş ekipmanı sabitleniyorsa veya iş ekipmanının, devrilmesi mümkün olmayacak şekilde
tasarımı yapılmışsa koruyucu sistemler gerekmez.
İş ekipmanında, ekipmanın devrilmesi halinde, üzerinde bulunan i şçinin ekipman ile yer aras ında sıkışarak
ezilmesini önleyici sistem bulunacaktır.
3.1.5. Üzerinde bir veya daha fazla işçinin bulunduğu forkliftlerin devrilmesinden kaynaklanan risklerin
azaltılması için;
- Sürücü için kabin olacak veya,
- Forklift devrilmeyecek yapıda olacak veya,
- Forkliftin devrilmesi halinde, yer ile forkliftin belirli k ısımları arasında taşınan işçiler için, yeterli açıklık
kalmasını sağlayacak yapıda olacak veya,
- Forklift, devrilmesi halinde sürücünün forkliftin parçalar ı tarafından ezilmesini önleyecek yapıda
olacaktır.
3.1.6. Kendinden hareketli i ş ekipmanı hareket halinde iken ki şiler için risk oluşturuyorsa aşağıdaki
şartları sağlayacaktır;
a) Ekipmanda yetkisiz kişilerce çalıştırılmasını önleyecek donanım bulunacaktır.
b) Aynı anda hareket eden birden fazla eleman ı bulunan iş ekipmanında bu elemanların çarpışmasının
etkilerini en aza indirecek önlemler al ınacaktır.
c) Ekipmanı frenleyecek ve durduracak bir donanımı bulunacaktır. Güvenlik şartları gerektiriyorsa, ayrıca
bu donanımın bozulması halinde otomatik olarak devreye giren veya kolayca ulaşılabilecek şekilde yapılmış acil
frenleme ve durdurma sistemi bulunacaktır.
d) Güvenliğin sağlanmasında, sürücünün doğrudan görüş alanının yetersiz kaldığı durumlarda, görü şü
iyileştirmek için uygun yardımcı araçlar kullan ılacaktır.
e) Gece veya karanlık yerlerde kullanılmak üzere tasarımlanmış iş ekipmanında, yapılan işi yürütmeye
uygun ve işçilerin güvenliğini sağlayacak aydınlatma sistemi bulunacaktır.
f) İşçileri etkileyebilecek yangın çıkma tehlikesi olan iş ekipmanının kendisinin veya yedekte taşıdığı
ekipmanın kullanıldığı yerin hemen yakınında yangın söndürme cihazlar ı bulunmuyorsa, bu ekipmanlarda yeterli
yangın söndürme cihazlar ı bulunacaktır.
g) Uzaktan kumandalı iş ekipmanı, kontrol sınırlarının dışına çıkması halinde otomatik olarak hemen
duracak şekilde olacaktır.
h) Uzaktan kumandal ı iş ekipmanı, normal şartlarda çarpma ve ezilme tehlikelerine kar şı korunaklı olacak,
bunun sağlanamadığı hallerde diğer uygun araçlarla çarpma riski kontrol alt ına alınacaktır.
3.2. Yüklerin kaldırılmasında kullanılan iş ekipmanları için asgari gerekler;
3.2.1. Yüklerin kaldırılması için sabit olarak kurulan i ş ekipmanları, kullanımı sırasında, sağlam, dayanıklı
ve özellikle de kaldırılacak yükler için belirlenen kaldırma noktalarında oluşabilecek gerilime dayanıklı
olacaktır.
3.2.2. Yüklerin kaldırılması için kullanılan makinalarda, kald ırılabilecek maksimum yük açıkça
görülebilecek şekilde işaretlenmiş olacak, makinanın değişik şekillerde kullanımında da maksimum yükü
gösteren levhalar veya işaretler bulunacaktır.
Kaldırma için kullanılan aksesuarlar da güvenli kullan ım için gereken özelliklerini gösterecek şekilde
işaretlenmiş olacaktır.
İnsan kaldırmak ve taşımak için tasarlanmam ış iş ekipmanları, amacı dışında kullanımını önlemek için
uygun bir şekilde ve açıkça işaretlenecektir.
3.2.3. Sabit olarak kurulan i ş ekipmanı, yükün;
a) İşçilere çarpması,
b) Tehlikeli bir şekilde sürüklenmesi veya düşmesi,
c) İstem dışı kurtulması,
riskini azaltacak şekilde tesis edilecektir.
3.2.4. İşçileri kaldırma veya taşımada kullanılan iş ekipmanlarında;
a) Taşıma kabininin düşme riski uygun araçlarla önlenecek,
b) Kullanıcının kendisinin kabinden dü şme riski önlenecek,
c) Özellikle cisimlerle istenmeyen temas sonucu, kullanıcının çarpma, sıkışma veya ezilme riski
önlenecek,
d) Herhangi bir olay neticesinde kabin içinde mahsur kalan i şçilerin tehlikeye maruz kalmamas ı ve
kurtarılması sağlanacaktır.
Şayet, çalışma yerinin özelliği ve yükseklik farklılıklarından dolayı taşıma kabininin düşme riski, alınan
güvenlik önlemlerine rağmen önlenemiyorsa, emniyet katsayısı daha yüksek güvenlik halatı ile teçhiz edilecek
ve her çalışma günü kontrol edilecektir.
EK – II
İŞ EKİPMANININ KULLANIMI İLE İLGİLİ HUSUSLAR
Bu ekte belirtilen hususlar, bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ve söz konusu ekipmanda bunlara
karşılık gelen riskin bulunduğu durumlarda uygulanır.
1. Tüm iş ekipmanları için genel hükümler
1.1. İş ekipmanları, kullanan işçilere ve diğer çalışanlara en az risk olu şturacak şekilde yerleştirilecek,
kurulacak ve kullanılacaktır. Bu amaçla, iş ekipmanının hareketli kısımları ile çevresinde bulunan sabit veya
hareketli kısımlar arasında yeterli mesafe bulunacak ve ekipmanda kullanılan ya da üretilen enerjinin ve
maddelerin güvenli bir şekilde temini ve uzaklaştırılması sağlanacaktır.
1.2. İş ekipmanının kurulması veya sökülmesi, özellikle imalatçı tarafından verilen kullanma talimat ı
doğrultusunda güvenli koşullar altında yapılacaktır.
1.3. Kullanımı sırasında yıldırım düşmesi ihtimali bulunan i ş ekipmanı yıldırımın etkilerine kar şı uygun
araçlarla korunacaktır.
2. Kendinden hareketli veya bir başka araç vasıtasıyla hareket edebilen iş ekipmanlarının kullanımı
ile ilgili hükümler
2.1. Kendinden hareketli i ş ekipmanları, bu ekipmanların güvenli kullanımı ile ilgili uygun eğitim almış
işçiler tarafından kullanılacaktır.
2.2. İş ekipmanı bir çalışma alanı içinde hareket ediyorsa, uygun trafik kurallar ı konulacak ve
uygulanacaktır.
2.3. Kendinden hareketli i ş ekipmanının çalışma alanında görevli olmayan işçilerin bulunmasını önleyecek
gerekli düzenleme yapılacaktır.
İşin gereği olarak bu alanda i şçi bulunması zorunlu ise, bu işçilerin iş ekipmanı nedeniyle zarar görmesini
önleyecek uygun tedbirler alınacaktır.
2.4. Mekanik olarak hareket ettirilen seyyar i ş ekipmanlarında, ancak güvenliğin tam olarak sağlanması
halinde işçi taşınmasına izin verilecektir. Taşıma sırasında iş yapılması gerekiyorsa ekipmanın hızı gerektiği gibi
ayarlanacaktır.
2.5. Çalışma yerlerinde, işçiler için güvenlik ve sağlık riski yaratmayacak yeterli hava sağlanması şartıyla
içten yanmalı motorlu seyyar iş ekipmanı kullanılabilir.
3. Yük kaldırmada kullanılan iş ekipmanı ile ilgili hükümler
3.1. Genel hususlar
3.1.1. Yük kaldırmak için tasarlanm ış seyyar veya sökülüp-takılabilir iş ekipmanlarının zemin özellikleri
de dikkate alınarak öngörülen bütün kullan ım şartlarında sağlam ve kararlı bir şekilde kullanılması sağlanacaktır.
3.1.2. İnsanların kaldırılmasında sadece bu amaç için sağlanan iş ekipmanı ve aksesuarları kullanılacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 5 inci maddesindeki hükümler sakl ı kalmak kaydıyla olağanüstü
veya acil olan istisnai durumlarda insanlar ı kaldırmak amacıyla yapılmamış iş ekipmanı, gerekli önlemleri almak
ve gözetim altında olmak şartıyla insanların kaldırılmasında kullanılabilir.
İşçiler yük kaldırmak için tasarlanm ış iş ekipmanı üzerindeyken, ekipmanın kumandası için her zaman
görevli bir kişi bulunacaktır. Kaldırılan kişilerin güvenilir haberle şme imkanları olacaktır. Tehlike halinde
tahliye için güvenilir araçlar bulunacakt ır.
3.1.3. İşin tekniği yönünden zorunlu olmadıkça kaldırılan yükün altında insan bulunmamas ı için gerekli
tedbir alınacaktır. İşçilerin bulunabileceği korunmasız çalışma yerlerinin üzerinden yük geçirilmeyecektir.
Bunun mümkün olmadığı hallerde uygun çalışma yöntemleri belirlenerek uygulanacaktır.
3.1.4. Kaldırma aksesuarları, sapanın şekli ve yapısı dikkate alınarak, kaldırılacak yüke, kavrama
noktalarına, bağlantı elemanlarına ve atmosfer şartlarına uygun seçilecektir. Kaldırmada kullanılan bağlantı
elemanları kullanımdan sonra sökülmüyorsa, bunların özellikleri hakkında kullanıcıların bilgi sahibi olması için
belirgin bir şekilde işaretlenmiş olacaktır.
3.1.5. Kaldırma aksesuarları bozulmayacak veya hasar görmeyecek şekilde muhafaza edilecektir.
3.2. Kılavuzsuz (askıda iken serbest olan yük) yükleri kaldırmakta kullanılan iş ekipmanı
3.2.1. Çalışma alanlar ı kesişen iki veya daha fazla kaldırma aracı ile kılavuzsuz yüklerin kaldırıldığı bir
alanda, yüklerin ve/veya kaldırma araçlarının elemanlarının çarpışmaması için gerekli önlemler al ınacaktır.
3.2.2. Kılavuzsuz yüklerin seyyar iş ekipmanı ile kaldırılmasında ekipmanın yana eğilmesi, devrilmesi
veya gerekiyorsa kaymasını veya yerinden oynamasını önlemek için gerekli tedbirler alınacaktır. Bu önlemlerin
tam olarak uygulanmasını sağlayacak kontroller yapılacaktır.
3.2.3. Kılavuzsuz yükleri kaldırmakta kullanılan iş ekipmanının operatörü doğrudan veya gerekli bilgileri
sağlayan yardımcı cihazlar vasıtasıyla yük yolunun tamamını göremiyorsa, operatöre yol gösterecek uzman bir
kişi görevlendirilecek ve işçiler için tehlike yaratacak yük çarpışmasını engellemek üzere gerekli düzenleme
yapılacaktır.
3.2.4. Yükün işçiler tarafından elle bağlanması veya çözülmesi halinde işin güvenlikle yapılabilmesi için
gerekli düzenleme yapılacak, özellikle iş ekipmanının kontrolünün doğrudan ya da dolaylı olarak işçide olması
sağlanacaktır.
3.2.5. Bütün yük kaldırma işleri işçilerin güvenliğini korumak için uygun şekilde planlanacak ve gözetim
altında yürütülecektir.
Özellikle bir yük, kılavuzsuz yükleri kaldırmakta kullanılan iki veya daha fazla iş ekipmanıyla aynı anda
kaldırılacaksa operatörler arasında eşgüdümü sağlayacak düzenleme yapılacak ve uygulanacaktır.
3.2.6. Kılavuzsuz yüklerin kaldırılmasında kullanılan iş ekipmanı, kendisini besleyen güç kaynağı
tamamen veya kısmen kesildiğinde yükü askıda tutamıyorsa, ortaya çıkabilecek risklerden işçileri korumak için
uygun önlemler alınacaktır. Tehlikeli bölgeye giriş engellenmedikçe veya yükün güvenli bir şekilde askıda
kalması sağlanmadıkça askıdaki yük gözetimsiz bırakılmayacaktır.
3.2.7. Hava şartlarının, güvenli kullanımı engelleyecek ve işçileri tehlikeye maruz bırakacak şekilde
bozulması halinde, kılavuzsuz yüklerin kaldırılması için tasarlanmış iş ekipmanlarının açık havada kullanılması
durdurulacaktır. İşçileri riske atmamak için özellikle i ş ekipmanının devrilmesini önleyecek tedbirler alınacaktır.
4. Yüksekte yapılan geçici işlerde, iş ekipmanının kullanımı ile ilgili hükümler
4.1. Genel hususlar
4.1.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi ile bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun
olarak, yüksekte yapılan geçici işler uygun bir platformda, güvenlik içinde ve uygun ergonomik koşullarda
yapılamıyorsa, güvenli çalışma koşullarını sağlayacak ve devam ettirecek en uygun iş ekipmanı seçilecektir.
Kişisel koruma önlemleri yerine toplu koruma önlemlerine öncelik verilecektir. İş ekipmanının boyutları, yapılan
işe, öngörülen yüke uygun olacak ve tehlikesiz geçişlere izin verecektir.
Yüksekteki geçici çalışma yerlerine ulaşım, geçişlerin sıklığı, söz konusu yerin yüksekliği ve kullanım
süresi göz önüne alınarak, en uygun yol ve araçlarla yapılacaktır. Seçilen bu araçlar, yakın bir tehlike durumunda
işçilerin tahliyesini de mümkün k ılacaktır. Ulaşımda kullanılan yol ve araçlar ile platformlar, katlar veya ara
geçitler arasındaki geçişlerde düşme riski bulunmayacaktır.
4.1.2. El merdivenleri ancak, dü şük risk nedeniyle daha güvenli bir i ş ekipmanı kullanımı gerekmiyorsa,
kısa süre kullanılacaksa veya işverence değiştirilmesi mümkün olmayan işyeri koşullarında, yukarıda 4.1.1’de
belirtilen şartlara uymak kaydıyla yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılabilir.
4.1.3. Halat kullanılarak yapılan çalışmalar ancak, risk de ğerlendirmesi sonucuna göre işin güvenle
yapılabileceği ve daha güvenli iş ekipmanı kullanılmasının gerekmediği durumlarda yapılabilir.
Risk değerlendirmesi göz önünde bulundurularak ve özellikle i şin süresine ve ergonomik zorlamalara
bağlı olarak, uygun aksesuarlı oturma yerleri sağlanacaktır.
4.1.4. Seçilen iş ekipmanının türüne bağlı olarak iş ekipmanının yapısında bulunan riskleri minimuma
indirmek için uygun önlemler belirlenecektir. Eğer gerekiyorsa düşmeleri önleyecek koruyucular yapılacaktır.
Bu koruyucular yüksekten düşmeyi önleyecek ve işçilerin yaralanmasına da meydan vermeyecek şekilde uygun
yapıda ve yeterli sağlamlıkta olacaktır. Düşmeleri önleyen toplu korumaya yönelik koruyucular ancak seyyar
veya sabit merdiven başlarında kesintiye uğrayabilir.
4.1.5. Düşmeleri önleyen toplu korumaya yönelik koruyucuların, özel bir işin yapılması için geçici olarak
kaldırılması gerektiği durumlarda, aynı korumayı sağlayacak diğer güvenlik önlemleri alınacaktır. Bu önlemler
alınıncaya kadar çalışma yapılmayacaktır. Bu özel iş geçici veya kesin olarak tamamlandıktan sonra koruyucular
tekrar yerine konacaktır.
4.1.6. Yüksekte yapılan geçici işler, işçilerin sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atmayacak uygun hava
koşullarında sürdürülecektir.
4.2. El merdivenlerinin kullan ımı ile ilgili özel hükümler
4.2.1. El merdivenleri, kullan ımı sırasında sağlam bir şekilde yerleştirilecektir. Portatif el merdivenleri,
basamakları yatay konumda olacak şekilde düzgün, sağlam, ölçüsü uygun, sabit pabuçlar üzerinde duracakt ır.
Asılı duran el merdivenleri güvenli bir şekilde tutturulacak, ip merdivenler hariç, yerlerinden ç ıkarılmayacak ve
sallanması önlenecektir.
4.2.2. Portatif el merdivenlerinin kullan ımı sırasında üst veya alt uçları sabitlenerek veya kaymaz bir
malzeme kullanılarak veya aynı korumayı sağlayan diğer düzenlemelerle, ayaklarının kayması önlenecektir.
Platformlara çıkmakta kullanılan el merdivenleri, platformda tutunacak yer bulunmad ığı durumlarda, güvenli
çıkışı sağlamak için platform seviyesini yeteri kadar aşacak uzunlukta olacaktır. Uzatılıp kilitlenebilir ve
eklenebilir el merdivenleri, parçalar ının birbirinden ayrı hareket etmeleri önlenecek şekilde kullanılacaktır.
Mobil el merdivenleri, üzerine çıkılmadan önce hareketleri durdurulacak ve sabitlenecektir.
4.2.3. El merdivenlerinde her zaman i şçilerin elleriyle tutunabilecekleri uygun yer ve sağlam destek
bulunacaktır. Özellikle, bir el merdiveni üzerinde elle yük taşınıyorsa bu durum elle tutacak yer bulunması
zorunluluğunu ortadan kald ırmaz
4.3. İskelelerin kullanımı ile ilgili özel hükümler
4.3.1. İskele kabul edilmiş standartlara uygun yapıda değilse veya seçilen iskelenin sağlamlık ve
dayanıklılık hesabı yapılmamış veya yapılan hesaplar tasarlanan yap ısal düzenlemelere uygun değilse bunların
sağlamlık ve dayanıklılık hesapları yapılacaktır.
4.3.2. Seçilen iskelenin karma şıklığına bağlı olarak kurma, kullanma ve sökme plan ı uzman bir kişi
tarafından yapılacaktır. Bu plan iskele ile ilgili detay bilgileri içeren standart form şeklinde olabilir.
4.3.3. İskelenin taşıyıcı elemanlarının kayması; taşıyıcı zemine sabitlenerek, kaymaz araçlar kullanarak
veya aynı etkiye sahip diğer yöntemlerle önlenecek ve yük taşıyan zemin yeterli sağlamlıkta olacaktır. İskelenin
sağlam ve dengeli olması sağlanacaktır. Tekerlekli iskelelerin yüksekte çalışma sırasında kaza ile hareket etmesi
uygun araçlarla önlenecektir.
4.3.4. İskele platformlarının boyutu, şekli ve yerleştirilmesi yapılacak işin özelliklerine ve taşınacak yüke
uygun olacak ve güvenli çalışma ve geçişlere izin verecektir. İskele platformları normal kullanımda, elemanları
hareket etmeyecek şekilde kurulacaktır. Platform elemanları ve dikey korkulukların arasında düşmelere neden
olabilecek tehlikeli boşluklar bulunmayacaktır.
4.3.5. Kurma, sökme veya değişiklik yapılması sırasında iskelenin kullan ıma hazır olmayan kısımları,
Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde genel uyarı işaretleri ile işaretlenecek ve tehlikeli
bölgeye girişler fiziksel araçlarla önlenecektir.
4.3.6. İskelelerin kurulması, sökülmesi veya üzerinde önemli değişiklik yapılması, yetkili uzman bir
kişinin gözetimi alt ında ve bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi uyarınca, özel riskleri ve ayrıca aşağıda belirtilen
hususları kapsayan konularda yapacakları işle ilgili yeterli eğitim almış işçiler tarafından yapılacaktır.
a) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması ile ilgili planlar ın anlaşılması,
b) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması sırasında güvenlik,
c) İşçilerin veya malzemelerin düşme riskini önleyecek tedbirler,
d) İskelelerde güvenliği olumsuz etkileyebilecek değişen hava koşullarına göre alınacak güvenlik
önlemleri,
e) İskelelerin taşıyabileceği yükler,
f) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması işlemleri sırasında ortaya çıkabilecek diğer
riskler.
Gözetim yapan kişi ve ilgili işçilere gerekli talimatlar ı da içeren yukarıda 4.3.2.’de belirtilen kurma ve
sökme planları verilecektir.
4.4. Halat kullanarak yapılan çalışmalarla ilgili özel hükümler
Halat kullanılarak yapılan çalışmalarda aşağıdaki şartlara uyulacaktır.
a) Sistemde en az iki ayrı kancalı halat bulunacak, bunlardan biri, inip ç ıkmada veya destek olarak
kullanılan çalışma halatı, diğeri ise güvenlik halatı olacaktır.
b) İşçilere, çalışma halatına bağlı paraşütçü tipi emniyet kemeri verilecek ve kullandırılacaktır. Emniyet
kemerinin ayrıca güvenlik halatı ile bağlantısı sağlanacaktır.
c) Çalışma halatı, güvenli iniş ve çıkış araçları ile teçhiz edilecek ve kullanıcının hareket kontrolünü
kaybetmesi halinde, düşmesini önlemek için kendiliğinden kilitlenebilen sisteme sahip olacakt ır. Güvenlik
halatında da, işçi ile birlikte hareket eden düşmeyi önleyici bir sistem bulunacaktır.
d) İşçi tarafından kullanılan alet, edevat ve diğer aksesuarlar para şütçü tipi emniyet kemerine veya oturma
yerine veya başka uygun bir yere bağlanarak güvenli hale getirilecektir.
e) Acil bir durumda işçinin derhal kurtar ılabilmesi için iş uygun şekilde planlanacak ve gözetim
sağlanacaktır.
f) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi doğrultusunda, işçilere yapacakları işe uygun ve özellikle kurtarma
konusunda yeterli eğitim verilecektir.
Risk değerlendirmesi gözönünde bulundurularak ikinci bir halat kullan ılmasının işin yapılmasını daha
tehlikeli hale getirdiği istisnai durumlarda, güvenli ği sağlayacak yeterli önlemler alınmak şartıyla tek bir halatla
çalışma yapılabilir.

 

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, iş ekipmanlarının sağlık yönetmeliği, iş ekipman yönetmeliği, isg yönetmelikleri

Firmalar, Genel Bilgiler kategorisinde bulunan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği sitemize 11 Temmuz 2013 tarihinde eklenmiş ve 17 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz